Op 13 november 2008 vierde Revalidatie Nederland met een groot aantal genodigden haar veertigste verjaardag. Eregast was HKH prinses Margriet, die de foto-expositie ‘Perpectief’ opende. Revalidatie levert heel wat op, óók in macro-economische zin.
Het markante ING House aan de Amsterdamse Zuidas was op 13 november het toneel van een geanimeerde lustrum-viering van Revalidatie Nederland. Er was een innovatiemarkt, een presentatie van enkele baanbrekende onderzoeksresultaten en een levendig debat over de toegevoegde waarde van revalidatiezorg.
Hoogtepunt was de opening van de foto–expositie ‘Perspectief’ en de presentatie van het gelijknamige fotoboek aan HKH prinses Margriet.
Boek en expositie, met persoonlijke portretten in tekst en beeld, vormen de weerslag van het ‘micro-onderzoek’ van Revalidatie Nederland naar de toegevoegde waarde van revalidatie. Wie kunnen die meerwaarde immers beter laten zien dan de revalidanten zelf? 
Maatschappelijk functioneren
Prof. dr. Arie Prevo, emeritus hoogleraar revalidatie-geneeskunde en voorzitter van de Landelijke Commissie Revalidatieonderzoek, schetste in de eerste toespraak de ontwikkeling van het revalidatieonderzoek. Aantonen wat werkt is essentieel, stelde hij. Het onderzoek is in de loop der tijd verbreed van het strikt bestuderen van functiebeperkingen, naar het systematisch onderzoeken van de samenhang tussen die beperkingen en het maatschappelijk functioneren.
Prevo presenteerde de resultaten van het zogeheten meso-onderzoek naar de meerwaarde van revalidatie in een bijzondere vorm aan HKH prinses Margriet.
In het boek ‘Voorspellen van herstellen’ staan interviews met professionals en onderzoekers door wetenschapsjournalist Maarten Evenblij. In deze interviews wordt de toegevoegde waarde van revalidatie op zeer toegankelijke wijze aangetoond, aldus Prevo.
Huppelend sprintje
Ook prof. dr. Jan Geertzen, hoogleraar revalidatiegeneeskunde en voorzitter van de Nederlandse Vereniging van Revalidatie-artsen, gebruikte veel beelden voor zijn presentatie van de resultaten van het meso-onderzoek. Indrukwekkend waren de filmpjes ‘voor’ en ‘na’ van een zesjarig meisje met cerebrale parese. De toegevoegde waarde van revalidatie werd letterlijk zichtbaar in haar huppelende sprintje in de behandelkamer na een geslaagde behandeling. Volgens Geertzen zijn er veel van dit soort goede resultaten aan te tonen. Nu is het vooral de uitdaging om al die revalidatiekennis ook structureel te implementeren.
Ruim 400 procent rendement
Na de pauze was het de beurt aan drs. Lucy Kok, hoofd cluster Zorg en Zekerheid SEO Economisch Onderzoek. Zij presenteerde de indrukwekkende resultaten van het macro-onderzoek naar de toegevoegde waarde van revalidatie. De revalidatie levert de samenleving jaarlijks € 2,1 miljard op, rekende zij voor. Afgezet tegen de jaarlijkse kosten van € 395 miljoen, betekent dit een rendement van ongeveer 422 procent. En dat rendement kan nog verder worden vergroot door innovaties. Helaas, zo constateerde Kok, prikkelt de huidige financiering van zorg niet tot grote investeringen daarin. ‘Macro is er winst, maar het is altijd óf een instelling óf een verzekeraar die erop achteruit gaat.’
Eigen rugzak met geld
We moeten naar een andere bekostigingssystematiek, zo luidde aansluitend de niet mis te verstane boodschap van prof. dr. Guus van Montfort, hoogleraar Health Technology and Services Research aan de Technische Universiteit Twente en directeur van Prismant. Nu financieren we beschikbaarheid van zorg. In de heldere uitleg van Van Montfort: we betalen een instelling omdat zij er ís, niet zo zeer om wat die instelling dóet. ‘Geef alle mensen een integraal persoonsgebonden budget, een eigen rugzak met geld voor zorg. Pas dan krijgt de klant echt macht, invloed en positie op de zorgmarkt.’
Innovatie financieren, niet subsidiëren
Ook in het aansluitende forumdebat was de bekostigingssystematiek een van de belangrijkste thema’s. Volgens dr. Janneke Schermers, Tweede Kamerlid CDA, zitten we in Nederland nog in een overgangsfase naar prestatiebekostiging. ‘Niet alleen de revalidatie staat voor de problemen die hier geschetst zijn, en die de innovatie soms belemmeren.’
In de jongste begrotingsbesprekingen in de Kamer heeft Schermers naar eigen zeggen weer gevochten voor de revalidatie. ‘We hebben er vragen over gesteld, en het antwoord van minister Klink was dat de beste kansen in het ZorgInnovatiePlatform liggen.’
Guus van Montfort bleef kritisch: ‘In een echt marktmodel heeft een bedrijf veel ruimte om zelf te investeren. Maar de komende periode heeft deze sector nog een fonds nodig voor verdere ontwikkeling. Let wel: het gaat dan om financieren, niet om subsidiëren!’
Continuïteit is belangrijk
Dr. Dik Hermans, voorzitter raad van bestuur bij het College voor zorgverzekeringen (CVZ), vroeg zich af of we meteen naar Den Haag moeten kijken. ‘Zo zit het spel niet meer in elkaar. Committeer partijen dus om te investeren. De sector moet z’n eigen broek ophouden. Meer voorfinanciering door verzekeraars is daarbij zeker een optie. Er is duidelijk winst te halen met goede revalidatie, dus waarom niet?’
Ir. Hans Borgsteede, lid raad van bestuur bij Sophia Revalidatie, vindt ook dat de revalidatie-instellingen als ondernemers moeten werken. ‘Maar we hebben allemaal belang bij continuïteit. Ik zou het schrijnend vinden als we nu als het ware gestraft worden voor onze bereidheid om snel het DBC-systeem op te pakken, terwijl de innovatie daaruit de eerste jaren nog niet bekostigd kan worden. Ik hoop dat politiek Den Haag ons daarbij toch wil ondersteunen.’ 
Scoren bij de klant
Dr. Bas Leerink, lid raad van bestuur bij Menzis, wees op het belang van een blijvend maatschappelijk debat. ‘Wij willen als verzekeraars graag meedoen, maar de hamvraag is natuurlijk wel welke zorg we als samenleving collectief willen blijven financieren. Die vraag moet in Den Haag beantwoord worden. Er zijn steeds meer Nederlanders die zeggen: ik betaal nu al te veel!’
Jopie Verhoeven-van den Berg, voorzitter van de NPCF, kwam weer terug bij het idee van een persoonsgebonden budget (PGB) als stimulans voor innovatie: ‘Een klant die goede informatie heeft en inzicht heeft in kwaliteit, geeft een impuls tot vernieuwing. In de zorg kennen de instellingen nu vooraf hun budget. Maar als de vraag van PGB-houders leidend wordt, moet je maar afwachten of de cliënt bij jou aanklopt. Juist dán kun je als innovatieve instelling scoren.’
Niet in geld uit te drukken
In een slotwoord zei Kick Visser, scheidend voorzitter van Revalidatie Nederland, onder de indruk te zijn van wat hij vandaag had gezien en gehoord. ‘Ik vind het echt prachtig! Het blijft bij dat alles natuurlijk wel de vraag hoe ver je kunt gaan om de toegevoegde van revalidatie in euro’s door te rekenen. 
Wat je in het fotoboek ‘Perspectief’ leest en ziet, is uiteindelijk natuurlijk niet in geld uit te drukken. Mijn boodschap aan iedereen in en rond de zorg is deze: blijf investeren in goede kwaliteit van zorg. En praat niet alleen over wat het kost, maar laat over de hele linie zien wat het oplevert aan kwaliteit van leven.’
Na een zeer humoristische terugblik op de dag door cabaretier Joop Vos, konden de deelnemers ten slotte feestelijk afscheid nemen van Kick Visser, die per 1 januari 2009 zijn voorzitterschap van Revalidatie Nederland overdraagt aan Paula Swenker.
